Tin Kinh tế- xã hội  > Kinh tế thế giới

Kinh tế thế giới 4 tháng đầu năm 2021 và những vấn đề nổi bật

Cập nhật lúc: 11/05/2021 09:55:00 AM

Kinh tế thế giới 4 tháng đầu năm 2021

Trong 4 tháng đầu năm 2021, kinh tế thế giới có dấu hiệu khởi sắc. Chỉ số quản trị mua hàng (PMI) tổng hợp toàn cầu đều trên 50 điểm và liên tục tăng trong 3 tháng đầu năm (52,3 vào tháng 1, 53,2 vào tháng 2 và 54,8 vào tháng 3), cho thấy sự mở rộng sản xuất kinh tế thế giới với sự dẫn đầu của các quốc gia như Mỹ, Đức, Anh, Ấn Độ, Australia,…  

Kinh tế Mỹ được phục hồi đáng kể sau khi Thượng viện Mỹ thông qua dự luật kích thích kinh tế trị giá 1,9 nghìn tỷ USD. Trong tháng 3, chỉ số IIP của Mỹ lần đầu tăng trưởng dương trở lại kể từ tháng 9/2019. Trong khi đó, chỉ số PMI của Mỹ trong tháng 3 đạt 59,1 điểm – là mức cao kỷ lục đứng thứ 2 kể từ năm 2014, chỉ thấp hơn 0,1 điểm so với mức kỷ lục trong tháng 1/2021. Kinh tế khu vực Châu Âu cho thấy những dấu hiệu phục hồi khi các doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất đã dần thích ứng với tình hình dịch bệnh. Quá trình phục hồi kinh tế của các quốc gia Châu Á không đồng đều. Trong khi đó kinh tế Trung Quốc phục hồi mạnh mẽ giúp thúc đẩy tăng trưởng của ASEAN vào nước này. Một số quốc gia ASEAN như Thái Lan, Myanmar đang bị ảnh hưởng do sự bùng phát trở lại của dịch COVID và căng thẳng chính trị[1].

Một số lĩnh vực chủ yếu

Nhu cầu của một số mặt hàng trên thế giới có xu hướng phục hồi. Nhập khẩu máy móc tại Nhật trong tháng 3/2021 tăng 29,1% so với tháng trước; nhu cầu mua vật tư và nguyên liệu công nghiệp tại Mỹ trong tháng 3/2021 tăng 3,5 tỷ USD so với tháng 2/2021; nhu cầu về quặng sắt và thép được dự báo sẽ tăng mạnh vào năm 2021 nhờ nhu cầu xây dựng và sản xuất của Trung Quốc phục hồi. Trong 2 tháng đầu năm 2021, lượng thép thành phẩm xuất khẩu của Trung Quốc tăng gần 30% so với cùng kỳ năm ngoái. Dự báo do nhu cầu ngày càng tăng nên lượng thép thành phẩm xuất khẩu sẽ tiếp tục tăng trong các tháng 3 và tháng 4/2021.

FDI toàn cầu vẫn yếu trong tháng 2/2021, tuy nhiên đầu tư vào năng lượng xanh và chất bán dẫn vẫn tiếp tục tăng. Dòng vốn FDI vào các dự án năng lượng tái tạo ước tính đạt 11,8 tỷ USD trong tháng 2/2021, tăng 133% so với tháng 2/2020. Dòng vốn FDI vào hóa chất và nhiên liệu hóa thạch giảm mạnh, với mức giảm lần lượt là 5,2 tỷ USD và 7,8 tỷ USD. FDI trong lĩnh vực bán dẫn có xu hướng tăng, đáng chú ý là công ty Tower Semiconductor của Israel công bố kế hoạch đầu tư 150 triệu USD vào 4 nhà máy chế tạo của hãng ở Israel, Mỹ và Nhật Bản, tập đoàn Global Foundries có trụ sở tại Mỹ đang lên kế hoạch mở rộng cơ sở ở Dresden, Đức. Các dự án đầu tư của các nhà sản xuất thiết bị gốc cho ô tô (OEM) cũng bắt đầu hồi phục vào tháng 2/2021.    

Giá cả hàng hóa thế giới tiếp tục có nhiều biến động. Giá vàng được dự báo lên cao và chưa có dấu hiệu quay đầu. Giá vàng giao ngay trên sàn Kitco tăng lên mức 1.778,2 USD/ounce, tăng 1 USD/ounce so với tuần trước. Trước đó, giá vàng đã tăng 2%, vượt qua ngưỡng quan trọng 1.765 USD. Trong tháng 4/2021, giá dầu thế giới tăng sau loạt dự báo tích cực của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) và Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC). Theo dự báo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu dầu mỏ toàn cầu trong năm 2021 đạt 96,4 triệu thùng/ngày (tăng 5,2 triệu thùng/ngày so với năm 2020), phục hồi khoảng 60% khối lượng bị giảm do đại dịch Covid-19. Tổng nguồn cung bên ngoài OPEC+ sẽ tăng 830.000 thùng/ngày trong năm nay, sau khi giảm 1,3 triệu thùng vào năm 2020. Tồn kho dầu sẽ giảm mạnh khi việc sử dụng nhiên liệu tăng lên trong khi OPEC+ không tăng sản lượng khai thác. Giá dầu thô ngọt nhẹ WTI giao dịch ngày 16/4/2021 ở ngưỡng 63,4 USD/thùng, dầu Brent ở ngưỡng 66,9 USD/thùng, cao nhất trong vòng 1 tháng qua.

Một số vấn đề/xu hướng nổi bật

- Mỹ dự kiến hợp tác với Đài Loan, Nhật Bản và Hàn Quốc nhằm xây dựng một chuỗi cung ứng “không Trung Quốc”. Theo đó, Tổng thống Mỹ Joe Biden dự kiến ký sắc lệnh hành pháp nhằm đẩy nhanh nỗ lực xây dựng chuỗi cung ứng chip và các sản phẩm chiến lược quan trọng khác, giúp nền kinh tế Mỹ giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc. Bên cạnh đó, chính quyền của Biden coi vấn đề phụ thuộc vào Trung Quốc đang dần trở thành vấn đề an ninh quốc gia, do đó có những hành động nhằm đẩy mạnh hợp tác với đồng minh để xây dựng chuỗi cung ứng không phụ thuộc vào Trung Quốc[2]. Nếu các hoạt động thúc đẩy hợp tác với đồng minh của Mỹ nhằm giảm thương mại với Trung Quốc chưa được triển khai trong ngắn hạn thì Việt Nam đứng trước cơ hội thay thế Trung Quốc trong việc tham gia vào chuỗi cung ứng này. Tuy nhiên, Trung Quốc đã trình Quốc hội thông qua kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm lần thứ 14, với một số điểm mới, đặc biệt nhấn mạnh một trong ba giải pháp quan trọng là “duy trì thế mạnh về chuỗi cung ứng” không để các nhà đầu tư nước ngoài dời đi. Trong điều kiện đó, cơ hội đón nhận dòng dịch chuyển vốn đầu tư từ Trung Quốc, cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu của Việt Nam trở nên khó khăn hơn.

- Chính phủ Mỹ đã chính thức thông qua gói cứu trợ COVID-19 trị giá 1.900 tỷ USD do Tổng thống Biden đề xuất (còn gọi là ARP) có hiệu lực từ ngày 11/3/2021. Đây là gói cứu trợ thứ 3 Quốc hội Mỹ thông qua nhằm hỗ trợ phục hồi nền kinh tế do tác động tiêu cực của COVID-19. Chính sách này sẽ có tác động tích cực đến tăng trưởng và nhu cầu nhập khẩu của Mỹ trong thời gian tới.

- Làn sóng COVID-19 thứ 3 đang bùng phát mạnh, theo cảnh báo của WHO, đặc biệt ở các nước đang phát triển như Brazil, Ấn Độ, các nước Đông Nam Á, đến 17/4 toàn thế giới đã có hơn 140 triệu ca nhiễm. Nguyên nhân do các nước muốn đẩy nhanh tiến trình phục hồi các ngành kinh tế, đặc biệt là khu vực dịch vụ, trong khi chiến dịch tiêm vắc xin ở các nước phần lớn không đạt yêu cầu về tiến độ. Hộ chiếu vắc xin đang được nhiều nước tích cực nghiên cứu với mục tiêu hạ thấp rào cản, chi phí và thời gian cho hoạt động xuất nhập cảnh. Tuy vậy, các loại vắc xin do được đưa vào trong tình trạng khẩn cấp về y tế nên hiệu quả nhiều loại chưa cao, các hình thức hộ chiếu vắc xin phức tạp và khó kiểm định là những vấn đề chủ yếu cần xem xét khi áp dụng hình thức này ở Việt Nam.

- Sự cố tắc nghẽn tại kênh đào Suez, tuyến đường thủy quan trọng bậc nhất trong thương mại Á-Âu với tổng giá trị 12% thương mại toàn cầu hàng năm, kéo dài từ 23/3 đến 29/3, nhấn mạnh những nguy cơ tiềm ẩn của chuỗi cung ứng toàn cầu. Cuộc khủng hoảng đã kết thúc trong vòng 1 tuần, nhưng sẽ có tác động lâu dài tới thương mại thế giới khi các tuyến đường thủy khác đang được tích cực nghiên cứu (như tuyến Địa Trung Hải – Biển Đỏ của Israel), hoặc các tuyến đường bộ, đường sắt liên Á-Âu được kì vọng giải quyết đồng thời hiện trạng bất cập của container trong vận tải toàn cầu hiện nay. Chi phí vận tải biển nhiều khả năng tiếp tục tăng trong ngắn hạn, nhưng triển vọng vận tải sẽ đa dạng hóa hơn trong tương lai.

- Trong khu vực ASEAN, tình trạng bất ổn tiếp tục diễn ra tại Myanmar. Chính biến ở Myanmar có thể buộc những nhà đầu tư có ý định rót vốn vào nước này phải thay đổi kế hoạch, chuyển đổi vốn sang những thị trường thay thế. Việt Nam được coi là thị trường tiềm năng khi Việt Nam xây dựng một hệ sinh thái kinh doanh có khả năng tạo điều kiện cho đầu tư từ các công ty dịch chuyển chuỗi cung ứng khỏi Myanmar. Để đón đầu làn sóng đầu tư trong thời điểm này, chính sách thân thiện với kinh doanh của Chính phủ sẽ giúp thuyết phục nhà đầu tư tăng phân bổ vốn vào Việt Nam.

[1] Kinh tế Trung Quốc phục hồi mạnh mẽ trong quý I/2021, với mức tăng trưởng 18,3% so với cùng kỳ năm ngoái nhờ nhu cầu nội địa và xuất khẩu tăng mạnh. Sự phục hồi của thị trường lớn thứ 2 này đã tác động tích cực tới triển vọng xuất khẩu của Việt Nam. Đồng thời góp phần đảm bảo tốt hơn nguồn cung nguyên vật liệu đầu vào cho sản xuất của một số ngành công nghiệp chế biến chế tạo của Việt Nam, như dệt may, gia dày, điện thoại và linh kiện… Chỉ số PMI tại Hàn Quốc đang ở mức 53,3, không đổi so với tháng 2 và đây là con số tốt nhất kể từ năm 2012. Nền kinh tế Hàn Quốc đang trên đà phục hồi còn nhờ hỗ trợ bởi xuất khẩu chip nhớ và ô tô. Xuất khẩu đang đóng góp tới một nửa trong tăng trưởng của kinh tế nước này. Hàn Quốc được dự báo sẽ phục hồi trong năm nay bởi dịch bệnh tại nước này cũng đã được khống chế và Chính phủ nước này cũng đã có những gói hỗ trợ kinh tế kịp thời để phục hồi kinh tế. Nền kinh tế nước này được dự báo sẽ tăng trưởng 3,6% trong năm nay, tăng 0,5 điểm % so với ước tính trước đó. Kinh tế Nhật Bản dần phục hồi, PMI sản xuất và dịch vụ trong tháng 3 đều tăng so với tháng trước đó (PMI sản xuất tăng từ 51,4 lên 52,7; PMI dịch vụ tăng từ 46,3 lên 48,3). Singapore là quốc gia ASEAN duy nhất có sự cải thiện các điều kiện sản xuất trong tháng 3 với PMI tổng hợp đạt 50,7. Chỉ số PMI tổng hợp của Myanmar đạt mức thấp kỷ lục mới (27,5) khi các nhà máy tiếp tục đóng cửa trong tình hình chính trị rối loạn.

[2] Các biện pháp sẽ tập trung vào chất bán dẫn, pin xe điện, đất hiếm và sản phẩm y tế. Việc tập trung vào chất bán dẫn, được nêu rõ trong lệnh điều hành ngày 24/2/2021 của Nhà Trắng kêu gọi xem xét lại chuỗi cung ứng trong một số ngành công nghiệp, do nhận định rằng sức sống kinh tế của Mỹ và khả năng cạnh tranh với Trung Quốc ngày càng phụ thuộc vào khả năng tiếp cận các vi điện tử cung cấp năng lượng cho hầu hết mọi sản phẩm và quy trình công nghệ cao. Đầu tháng 4, Mỹ đã kêu gọi Nhật Bản và Hàn Quốc tham gia vào chiến lược này. Mặc dù lệnh điều hành của Tổng thống Biden đã được ban hành và kêu gọi các khuyến nghị chính sách sớm đưa ra nhưng đến nay các đề xuất ưu đãi thuế cho các cơ sở sản xuất chip vẫn đang chờ phê duyệt của Quốc hội Mỹ.

 
Trích nguồn:NCIF
Tác giả: Ban Dự báo Kinh tế vĩ mô
  Email    In


 

Bình luận

Mã xác nhận:
Nhập mã xác nhận:
 

Tìm kiếm

Số lượt truy cập : 1097202